Samenleven is verbinden

In deze blog schrijf ik over een recente ervaring dat me heeft doen nadenken over de onderwerpen van polarisatie en verbinding.

Deel dit artikel

Samenleven is verbinden

Het was zo'n typische herfstavond in november, met druilerig en winderig weer.
Ik had geen zin meer om te koken of iets in elkaar te steken qua eten, dus na mijn werk in het plaatselijke woonzorgcentrum ging ik in de evenzeer plaatselijke kebabzaak een kebab afhalen. Weinig wist ik dat binnen in de kebab een zeer interessant kwartier op me wachtte . Ik stapte de kebab binnen, zei hallo tegen de uitbater , maakte m'n bestelling, en nam mijn gsm uit m'n zak. Toen ik mijn gsm opende zag ik heel wat meldingen verschijnen: mails, berichtjes, vermeldingen, telefoongegevens, enzovoorts. Al vrij vlug ging er in mezelf echter "een stemmetje" praten dat mijn gsm'en als asociaal bestempelde, bovendien kreeg ik het ook al vrij vlug benauwd van alle meldingen dat in één explosie verschenen op mijn scherm. Ik besloot mijn gsm weg te stoppen en in plaats daarvan de omgeving wat in me op te nemen. Doorheen de stoom van de kebab en de smakelijke geur door zag ik plots de televisie spelen in de hoek van de zaak. Op de televisie was een praatprogramma te zien, in het programma praatte een zakelijk geklede man met een man gekleed in een gewaad. Het was duidelijk een Arabische televisiezender, natuurlijk begreep ik er geen snars van. Wel leek het me op het eerste gezicht een gesprek over politiek, dit vond ik het meest aannemelijk.

En plots was daar het "stemmetje" opnieuw , nu ook vergezeld door een gevoel van te willen verbinden met anderen, ze suggereerden me aan de uitbater te vragen waar het televisieprogramma over gaat . "Och ja, waarom ook niet", zo dacht ik, en voor ik het wist vond mijn vraag zijn weg naar de uitbater. De uitbater wist hierop te vertellen dat het een televisieprogramma is over politiek - "aha, ik was juist, politiek!" - Hij vertelde dat de man in het gewaad de woordvoerder is van de Taliban, en dat hij allerlei zaken uitlegde over het huidige beleid in Afghanistan. Hij vertelde me dat hijzelf afkomstig is van Afghanistan maar dat hij er zo'n 25 jaar geleden vluchtte vanwege het geweld en het fundamentalisme. Natuurlijk moest ik hem niet meer vragen naar zijn mening over de Taliban, dat hij vluchtte suggereerde namelijk al duidelijk genoeg dat zijn mening op z'n zachtst gezegd niet rijmt met die van hen. Ik vroeg hem in plaats daarvan naar wat hij vroeger deed in Afghanistan, hij zei me dat hij net zijn studie aan de universiteit had voltooid, hij studeerde er toen net af in literatuur en letterkunde. Op z'n zachtst gezegd had ik dit niet verwacht. Hierdoor werd mijn nieuwsgierigheid nota bene nog wat meer geprikkeld. Daardoor besloot ik verder in verbinding te gaan , zo vroeg ik hem naar zijn integratieproces in België.

Zijn integratieproces verliep allerminst vlot zo bleek, volgens hem kreeg hij te maken met racisme en discriminatie, ook werden zijn diploma's van in Afghanistan hier niet op dezelfde manier erkend, was het een hels pad naar het uitbaten van een eigen zaak, was het een ware uitdaging de taal vlot genoeg onder de knie te krijgen, was het moeilijk een school te vinden voor de kinderen, enzovoorts. Opnieuw vond ik het bijzonder interessant dit alles te horen, meer en meer ook begon ik de uitbater op een heel andere manier te zien. Ik begon de uitbater te zien als veel meer dan louter de uitbater, ik begon de uitbater te zien in zijn geschiedenis. Ik zag in hem de student , de vluchteling , de vader, de immigrant, enzovoorts. Intussen begon er ook een mysterieus gevoel te dartelen in mezelf in verhouding tot de man, neen natuurlijk geen verliefdheid, ik kan het eigenlijk best beschrijven als een gevoel van verbondenheid, van begrip, misschien zelf een soort broederschap. Tegelijkertijd kreeg ik ook echt de indruk dat die man dezelfde ervaring deelde, ook hij leek de verbondenheid, het begrip, het broederschap te ervaren. Uiteindelijk kwam ons gesprek tot een einde, mijn kebab was klaar, ik ging naar huis.

Waarom heb ik je dit nu vertelt? Misschien had je aan het begin van dit verhaal meer verwacht? Misschien verwachtte je wel een bloedstollende overval in de kebab terwijl ik aanwezig was? Of misschien verwachtte je op z'n minst een soort ongeval of schermutseling? Echter moet ik stellen dat in mijn beleving het kwartier niet interessanter voorbij kon zijn gegaan. Waarom dan?

Wat ik zo waardeer aan het moment was in eerste plaats de verbinding met de andere mens, het echt leren kennen en leren begrijpen van de andere, het brengt ons mensen dichter bijeen en doet afstanden kleiner worden. Het is de ervaring van gemeenschap, van geborgen te zijn bij anderen. Het is zeer mooi, het opent ons hart en onze geest. Het zorgt samengevat voor een positieve attitude naar de andere mens toe. Het is deze positieve attitude dat zo noodzakelijk is in onze hedendaagse samenleving, een samenleving dat zeer sterk is gepolariseerd en zeer fel wordt geplaagd door extremisme op zo veel verschillende manieren. Denk bijvoorbeeld aan hoe onderwerpen zoals vaccinatie, politiek, immigratie of onderwerpen zoals klimaatopwarming en (rassen)discriminatie ons burgers fel verdelen en de gemoederen tussen ons ook fel doen oplaaien. Ten tijde van de vaccinatiecampagnes was het geen vreemd fenomeen dat sommige mensen werden buitengesloten uit (vrienden)groepen vanwege hun vaccinatiestatus of mening, en ook nu ontstaan ten tijde van grootschalige veranderingen in het economische en politieke landschap zulke wrijvingen makkelijke opnieuw. Het opnieuw praten en luisteren naar elkaar, het opnieuw in verbinding gaan, en deze zaken ook blijven doen, dat is iets zeer effectief wat we kunnen doen aan die polarisatie en dat extremisme. We kunnen kiezen voor verbinding in plaats van disconnectie. Het maakt dat we opnieuw in een iets geborgener milieu komen te leven , dat ons zelf-en-wereldbeeld genuanceerder wordt, we wijzere beslissingen komen te nemen, we wat verdraagzamer worden en minder snel op onze tenen worden getrapt door anderen. Als we een andere wereld willen zien moeten we ook zeker op een andere manier leren omgaan met elkaar, meer in verbinding met elkaar, met meer dialoog, door meer te luisteren, door opener te zijn.

Graag sta ik nog even uitdrukkelijk stil bij de zin "we kunnen kiezen voor verbinding in plaats van disconnectie". Wat ik merk, ook in mijn persoonlijk leven, is dat verbinding in vele gevallen ook echt een keuze is. Dit vooral voor zij die als standaard attitude hebben de verbinding te schuwen, dit bijvoorbeeld door angst, vooroordelen, overtuigingen, enzovoorts. Ik merk bijvoorbeeld dat in mijzelf regelmatig heel wat angst aanwezig is, het is een angst dat stemt uit overtuigd te zijn niet veilig te zijn in allerhande (sociale) situaties. Aangezien dit een standaard attitude is zal dit de manier zijn waarop ik mezelf dan automatisch navigeer doorheen de situatie(s) : angstig, de situatie(s) mijdend, de "verkeerde" dingen zeggend, anderen zich ongemakkelijk laten voelen, enzovoorts. Tijdens deze situatie(s) dien ik echt de bewuste en intentionele keuze maken van in verbinding te leven ondanks mijn angst. Ik dien moed en durf te tonen niet te leven vanuit mijn angst, dat doe ik dan door middel van mezelf een paar keer in te fluisteren dat het veilig is voor mij, dat ik aanvaard word door de anderen, enzovoorts. Onmiddelijk wanneer ik dit toepas merk ik zienderogen heel wat zaken veranderen in en rondom mij. Ik begin me meer op mijn gemak te voelen en mijn woorden komen er ook veel beter uit. Ik begin echte gesprekken te voeren en spontaan verschijnt er ook wat humor. Relaties verbeteren, er is opnieuw vertrouwen tussen mij en anderen, het leven wordt opnieuw wat meer een genot.

Weet je wat ik nog zo waardeer over mijn gesprek met de kebabuitbater? Dat is dat ik de andere mens echt kwam te zien. Het is vaak sterker dan onszelf maar als mens zijn we geneigd te denken in stereotypen . Zo zag ik in alle eerlijkheid, toen ik de kebabzaak binnenstapte, in eerste instantie ook de typische stereotype uitbater van de kebabzaak. Echter toen ik interesse toonde in de geschiedenis van de man, toen ik me open en nieuwsgierig opstelde, kwam ik veel meer over de man te weten: de reden waarom hij vluchtte uit Afghanistan, dat hij een vader is van twee kinderen, dat hij in Afghanistan net afstudeerde op de universiteit in de studierichting literatuur en letterkunde, de moeilijkheden tijdens zijn immigratieproces, enzovoorts. De andere mens echt zien, wanneer ervaren we dit nog? Het is nochtans zo mooi! Het komt er echt op aan onze vooroordelen en oordelen over de andere mens buiten beschouwing te laten, het komt er echt op aan door deze heen te kijken, ze in twijfel te trekken, nieuwsgierig en open te zijn naar de andere, en die nieuwsgierigheid en openheid ook in de praktijk te brengen. De wereld opent zich werkelijk eens we onszelf voor de wereld weten te openen, alles krijgt een andere schijn, het leven krijgt meer inhoud. Hoe zouden we de andere, die er bijvoorbeeld een heel andere mening op nahoudt, komen te zien indien we de achtergrond van die mens in onze gedachten houden? Helemaal anders als je 't mij vraagt. Misschien zien we dan pas het gezicht van de andere voor echt en kunnen we zo nog veel beter luisteren naar wat de andere te zeggen heeft. Zou het zo maar even kunnen dat onze verhouding tot de andere dan wat meer verandert in 'ons' en 'wij'? En wat is nog meer mogelijk vanuit zo'n beleving?

Hoe dan ook, ik weet een iets met zeker, het is een vaststelling en waarschijnlijk geen toeval zo durf ik stellen. Mijn kebab heeft me nog maar zelden zo veel gesmaakt.