Het Activisme in Vlaanderen, vanuit het perspectief van een insider

Veel is al door buitenstaanders gezegd en geschreven over het activisme in Vlaanderen, tijd om het eens over een andere boeg te gooien en reportage te doen vanuit de beweging zelf.

Deel dit artikel

Het Activisme in Vlaanderen, vanuit het perspectief van een insider

Van buitenaf

Veel is al gezegd en geschreven over het activisme omtrent de coronamaatregelen binnen België. Al meermaals werd in de reguliere media een beeld geschetst over de vele groepen en organisaties binnen het activistische circuit. Dit beeld werd telkens geschetst door buitenstaanders die weinig tot geen relatie hebben met de groepen en organisaties.

Het beeld dat wordt geschetst varieert van artikel tot artikel, maar veelal wordt de beweging in een eerder negatief beeld geschetst. De info over de beweging dat door de reguliere media de wereld in sijpelt, is hoe dan ook zelden gebaseerd op eerste hand ervaringen, maar kent eerder z'n oorsprong uit observaties en waarnemingen vanop een afstand. Hierdoor ontvangt de bevolking vaak een zeer vertekend en verkeerd beeld over het reilen en zeilen binnen de activistische beweging.

Deze tendens creëert twee verschillende werelden dat de voeling hebben verloren met elkaar. Beide werelden gaan elkaar zo bijvoorbeeld steeds meer gaan zien volgens stereotypen, zo kennen we allemaal wel het beeld van de standaard 'wappie' of de 'schaapjes'. Typerend voor deze tendens is dat het een muur rondom deze twee werelden heen bouwt waardoor er geen dialoog meer gebeurt tussen beide werelden; beide werelden worden zo alsmaar sterker vervreemd van elkaar en komen zich ook steeds extremer in hun eigen gedachtegoed te bevinden. Hierdoor raakt de wereld op z'n beurt dan weer meer verdeeld. Minder begrip, samenhang en samenwerking in de samenleving is het gevolg.

Ik hou van hoe Charles Eisenstein deze tendens in beschouwing nam tijdens zijn Essay "Compartmentalization: UFO's en Social Paralysis: 

"Were we to demolish the walls of the separating compartments, we would stand in awe of the possibilities before us. Basic assumptions about what is real and possible are false. When we drop them, rapid progress in understanding the world and solving its problems becomes possible. It also inspires us to ask, What else are they hiding from us? What other firmly established assumptions [of science] are not true? What else is real beyond the bounds of our beliefs?"

Tendens doorbreken

Via dit artikel wil ik binnen mijn eigen mogelijkheden bijdragen tot het doorbreken van deze tendens, in dit artikel ga ik een beeld schetsen dat wel gebaseerd is op eerste hand ervaringen. In dit artikel krijgt u een kijkje achter de schermen van de 'anti-corona beweging' (zoals zo vaak wordt toegedicht door reguliere media, red). Het is natuurlijk niet zo dat mijn ervaringen perfect objectief zijn. Integendeel, deze zijn hoogst persoonlijk. Maar misschien biedt dit nu net een meerwaarde, want vanuit mijn unieke en intense engagement binnen de beweging kan ik unieke inzichten delen, dat u vanuit de reguliere media niet of nauwelijks zult horen. Zo kan ik misschien op mijn niveau beide werelden een beetje met elkaar verbinden, misschien kan ik een steentje in de rivier verleggen waardoor de rivier een klein beetje van richting veranderd. Stel je eens voor als we dat allemaal zouden doen.

Mijn engagement binnen de verzetsbeweging

Maar eerst even mezelf kort voorstellen, en mijn eigen verhaal schetsen:

Voor mij begon mijn engagement pas echt eind augustus 2021, toen ik via een Open Up activiteit in contact kwam met enkele van de beheerders binnen Open Up. We vonden elkaar in de behoefte voor het aanbieden van een jongerengroep binnen de verzetsbeweging, op deze manier werd Open Up Jongeren geboren. Hier komen we tot mijn eerste engagement, en tot op heden ben ik nog steeds de beheerder van Open Up Jongeren. Iedere maand organiseren wij sinds de oprichting tal van activiteiten voor jongeren, en beheren wij een erg actieve chatgroep. 

Mijn tweede engagement begon dan weer na de betoging van de 21ste november te Brussel, dit uit frustratie dat de Brusselse betogingen veelal in rellen uitmonden. Toen beslisten ik en een handvol anderen een nieuw initiatief op poten te zetten als alternatief op betogingen, zo werd het initiatief 'Kustketting' geboren. Kustketting werd uiteindelijk een verbindende actie, aan je kan het al raden: de Belgische kust. Dit initiatief ging door op uiteindelijk de 13de maart, waar we zo'n 1000 aanwezigen mochten verwelkomen. In dit initiatief was ik de aangestelde organisator, en onderhield ik contacten met de ordehandhavers en ondersteunende groepen en organisaties. Kustketting 2.0 zit in de pijplijn. 

Mijn derde engagement, dat spreekt voor zich. Dit zijnde bij deze parel van een project: Eenheid.be. Dit engagement startte ik medio december 2021, en ook hier ben ik aldus nog steeds actief op regelmatige basis. 

In al die tijd kwam ik regelmatig in contact met andere groepen en organisaties binnen de beweging, zo kwam ik goede banden te onderhouden met onder meer 5 voor 12, Wakkere Belgen, Europeans United, Belgians for Freedom, Vrijland, Voor Vrijheid, Mens en Vrijheid, Factor V, en tal van anderen. Wij als groepen en organisaties zijn de afgelopen maanden ook nauwer gaan samenwerken via gecoördineerd overleg, waaraan ik regelmatig bijdraag. 

Tot zover mijn resumé binnen de verzetsbeweging, vanuit dit engagement en mijn ervaringen neem ik u graag mee verder op weg doorheen dit artikel. 

Het reilen en zeilen binnen de verzetsbeweging

Hoe gaat het eraan toe binnen de verzetsbeweging? Waarschijnlijk is dit voor heel veel mensen een groot vraagteken. Daarom dat ik in dit onderdeel van dit artikel graag een beetje aandacht besteed aan het schetsen van een beeld hierover.

Eerst en vooral wil ik in de verf zetten dat de mensen of groepen mensen die deze groepen en organisaties besturen, en er het meeste verantwoordelijkheden in op nemen, heel gewone mensen zijn. Verwacht je niet aan een heerser dat zijn onderdanen delegeert en toekijkt vanuit zijn ivoren toren. Neen, vanuit mijn ervaring zijn deze mensen zeer toegankelijk en benaderbaar, een mens tussen de mensen.

Verder vermijden deze groepen en organisaties veelal een autoritaire manier van beleid, de nadruk ligt steeds op democratische besluitvorming, of iets dergelijks. Een top-down benadering van beleid wordt steevast vermeden, de stem van een doorsnee lid van de groep wordt evenzeer gehoord als de stem van een van de trekkers binnen de groep. Er wordt sterk gehoor gegeven aan meningen, hoe verschillend die ook mogen zijn. Ook wordt de algemene sfeer in de beweging veelal gekenmerkt door vriendschap, de klemtoon ligt niet op het zakelijke.

Dat de algemene sfeer in de beweging veelal wordt gekenmerkt door vriendschap is eigenlijk bijna een understatement. Ik zou de beweging in feite meer eer aan doen als ik praat over één grote familie. Is alles dan altijd peis en vrede? Nee dat niet, want natuurlijk ontstaat hier en daar wel eens een klein geschil, daar is de beweging ook niet vrij van. 

Het is echter wel opmerkelijk welke steun er heerst tussen de verschillende groepen en organisaties voor elkaar. Dit natuurlijk grotendeels omdat dezelfde doelen worden nagestreefd, dat humanitair zijn van aard. De bereidwilligheid van de verschillende bewegingen om elkaar te ondersteunen in hun acties is daarom vrij groot. Maar er is meer dan alleen dezelfde doelen dat de verschillende groepen en organisaties verbindt. Een andere factor dat de verschillende bewegingen met elkaar verbind is een "externe tegenstander", doch niet zozeer in de traditionele betekenis van het woord.

De "externe tegenstander" dat ik aanhaal, is veeleer een manier van denken en doen, een manier van leven. Het is een manier van leven waar de beweging zich niet meer mee kan identificeren. Deze externe tegenstander is geëvolueerd met der tijd, in het begin waren dit veelal personen of organisaties. Nu is er in de beweging over het algemeen een bepaald besef doorgedrongen, dat het diepere probleem, de echte tegenstander, veeleer een paradigma is binnen onze samenleving. 

Dat ik de term "tegenstander" gebruik kan wel misleidend zijn, want steeds meer en meer heerst de attitude van niet "tegen" iets te zijn maar eerder "voor" iets te zijn. Zo is er minder en minder de notie van bijvoorbeeld tegen vaccinaties te zijn, maar eerder voor natuurlijke gezondheid te zijn. Misschien is het eens tijd dat we het niet meer hebben over "anti-vaxxers" maar over "voorstanders van de natuurlijke gezondheid". "Gisteren kwamen 10 000 voorstanders van de natuurlijke gezondheid op straat", klinkt veel beter toch? Bovendien geeft het een veel correctere weergave van de realiteit. Een ander voorbeeld is dat men bijvoorbeeld niet tegen de regering is, maar bijvoorbeeld eerder voor een nieuwe regeringsvorming is. De tegenstander is over het algemeen in zekere zin getransformeerd naar voor iets te staan. Dit maakt er ook voor dat in de beweging er een veel positievere energie en sfeer heerst dan voordien.

Het is uiteindelijk een evolutie dat er mede voor gezorgd heeft dat er ook enkele nieuwe waaiers van groepen en organisaties zijn bijgekomen, dat hun focus op enkele nieuwe en andere onderwerpen zijn gaan toespitsen. Meer daarover in het onderdeel waar we nu eens in gaan kijken: 'de groepen en organisaties'.  

De groepen en organisaties

In het begin waren er enkel groepen dat zich focusten op verzet tegen de coronamaatregelen, dat kan worden gezien als de geboorte van de huidige gehele verzetsbeweging. Intussen, echter, zijn er veel meer groepen bijgekomen, en veel meer diverse groepen bijgekomen, groepen dat focussen op allerlei verschillende onderwerpen. 

Het maatschappelijk debat

De eerste meest voor de hand liggende categorie van groepen zijn groepen dat zich hoofdzakelijk lijken te focussen op het maatschappelijk debat. Deze groepen leggen veelal de nadruk op maatregelen, vrijheid, democratie, vaccinatie, geld, en dergelijke. Deze waaier aan groepen liggen aan de grondslag van de gehele verzetsbeweging. 

Autonomie 

De tweede groep dat me in het oog springt is de waaier aan groepen dat zich focust op het autonoom worden, deze groepen focussen zich veelal op onderwerpen zoals rechten, geboortetrust, en dergelijke. Vanuit deze groepen worden heel wat activiteiten georganiseerd zoals lezingen, workshops, enzovoorts.

Spiritualiteit

De derde waaier aan groepen dat onlangs een ferme groei kende, mede door eerder genoemde evolutie, zijn deze van spiritualiteit, het spreekt natuurlijk voor zich wat voor onderwerpen er hier het meest in beeld komen. Ook vanuit deze groepen worden er heel wat activiteiten aangeboden in het activistische circuit: meditaties, maancirkels, drumcirkels, enzovoorts. 

Zelfvoorzienend leven

Dan nog een vierde waaier aan groepen, die momenteel ook zeer sterk aan populariteit winnen, mede door de ook eerder genoemde evolutie, is de waaier aan groepen dat zich hoofdzakelijk focust op zelfvoorzienend leven. Deze groepen focussen vooral op onderwerpen als permacultuur, voedselbossen, tiny houses, overlevingsvaardigheden, enzovoorts.

Verbinden

Naast dat er groepen en organisaties zijn dat focussen op een specifiek onderwerp of doel zijn er ook dat zich met niet een van deze specifiek identificeren, maar dat eerder een ruimte en mogelijkheid bieden ter verbinding. Veel van deze initiatieven bestaan uit één of meerdere chatgroepen, en organiseren veelal allerhande activiteiten: wandelingen, etentjes, feestjes, mobiliseren mensen voor betogingen, workshops, lezingen, enzovoorts. 

Enkele verkeerde opvattingen

Veelal wordt de verzetsbeweging niet gehoord, en als men in de media komt, dan wordt er, zoals ik eerder al aangaf, een eerder negatief beeld geschetst. Hierdoor ontstaan heel wat opvattingen dat niet rijmen met de werkelijkheid. In dit stuk wil ik enkele van deze opvattingen dat bestaan over de verzetsbeweging nuanceren. 

Eigenbelang

Een vaak terugkerende opvatting over de verzetsbeweging is dat het mensen zijn dat voornamelijk geïnteresseerd zijn in het eigenbelang, als mensen dat vooral bekommert zijn over hun eigen vrijheid, hun eigen gezondheid, hun eigen rechten, enzovoorts. Vaak wordt een beeld geschetst dat men het niet doet voor een ander, maar eerder vooral voor zichzelf. Klopt dit beeld? In mijn ervaring, en deze van vele anderen, niet. Zo zijn er bijvoorbeeld tal van initiatieven dat zich inzetten voor een bepaalde groep mensen, waarin het eigenbelang niet meer is dan een voetnoot. Initiatieven waar ik dan aan denk zijn degene dat zich inzetten voor de rechten van het kind, of bijvoorbeeld voor de rechten van zorgverstrekkers. Nu, hier eindigt het niet. De initiatieven en mensen dat zich inzetten vanwege redenen dat het eigen belang overstijgen zijn zeer talrijk. Ik nodig u anders uit eens aanwezig te zijn op een betoging of actie en willekeurig op enkele mensen af te stappen, vraag die mensen waarom men daar is, en in vele van hun antwoorden zal u horen dat men veeleer praat in sfeer van dienstbaarheid en verantwoordelijkheid. Dan zal u ook kunnen horen aan de bewoordingen dat men gebruikt, veelal zal men praten over 'onze vrijheid', 'onze rechten', enzovoorts. Natuurlijk, echter, zijn er ook mensen actief louter vanwege het eigenbelang. Toch zijn deze mensen naar mijn ervaring in de minderheid, een veel kleinere groep dan dat vaak wordt gedacht. 

Onverantwoordelijk 

Een ander vaak terugkerende opvatting over mensen in de verzetsbeweging is dat men onverantwoordelijk is. Zo wordt men wel eens gezien als personen dat gevaarlijke misinformatie rond verspreiden. Wat ik echter ondervind is dat vele van deze mensen zich zeer grondig hebben geïnformeerd, en vaak ook op een goed gegronde manier deze info verspreiden. Ik ga geen namen noemen over mensen die hier een toonaangevend voorbeeld in zijn, maar ik daag u uit nieuwsgierig te zijn en info dat wordt gedeeld uit de beweging eens serieus onder de loep te nemen zonder vooroordelen, het zou zo maar eens kunnen dat u een nieuw perspectief krijgt op de dingen. 

Onwetenschappelijk 

Een andere stempel dat mensen uit het verzet vaak meekrijgen is dat men onwetenschappelijk is, ik zelf heb deze sneer in elk geval al meerdere keren mogen ontvangen. Onwetenschappelijk zou ik de overtuigingen van waaruit het verzet zich beweegt zeker niet noemen. Integendeel, vele van de overtuigingen van waaruit het verzet zich beweegt zijn wel wetenschappelijk te noemen. Zo baseert men zich onder meer op de uitspraken van een Montagnier, Malone, Van Den Bossche, en dergelijke. Bovendien hebben veel van de mensen die op de voorgrond treden in het verzet ook een wetenschappelijke achtergrond, of heeft men een kennis dat niet onderschat mag worden. Dit niet om te zeggen dat de verzetsbeweging en deze mensen de waarheid in pacht hebben, maar men heeft wel puzzelstukjes in handen dat een belangrijke toevoeging kunnen blijken voor het beleid en overheersende narratief. Men mag met andere woorden zeker worden gehoord in het maatschappelijke debat, en hun ten pas en ten onpas onwetenschappelijk noemen doet geen eer aan de werkelijke toedracht. 

De stand van zaken

Dus hoe gaat het er momenteel aan toe binnen de verzetsbeweging? Is er veel activiteit? Wat gebeurt er allemaal? Laat ons zeggen dat het er momenteel eerder rustig aan toegaat. Zo zijn er momenteel nauwelijks acties of betogingen, en als er al een is, dan komen er heel weinig mensen op af. Ook de chatgroepen zijn grotendeels komen stil te liggen. Hoofdzakelijk worden er in de chats heden ten dage allerhande video's en memes doorgestuurd, waarvan velen niet echt informatief of constructief zijn. Op het eerste zicht lijkt alles dus zeer rustig en lijkt er niet veel activiteit plaats te vinden. Dit is gedeeltelijk waar, maar enkel gedeeltelijk. Dit omdat onder de oppervlakte er wel degelijk veel gebeurt. Er wordt niet stil gezeten. Dus wat gebeurt dan wel? Wel, momenteel werken veel groepen voorbereidend op wat nog komen gaat. Men bereid nieuwe acties voor dat men tijdens de zomer of tijdens het najaar wil organiseren, of men gaat samenwerkingen aan met andere groepen om tot een hechter en beter samenwerkend geheel te komen, of er worden lokaal verbindingen gelegd zodat men veerkrachtiger in het leven staat. De verzetsbeweging blijft ook actief op minder zichtbare manieren, een betoging is bijvoorbeeld zeer zichtbaar, maar een workshop in de lokale feestzaal van het dorp springt heel wat minder in het oog. Toch liggen opnieuw enkele grotere acties in het verschiet, zo is er de 25ste juni de betoging te Frankfurt vanwege Europeans United, waar menig promo rond wordt gevoerd in België, en tal van bussen vanuit België voor worden ingelegd. Ook is er de 26ste juni de Witte Mars te Brussel, dit vanuit Samen Voor Vrijheid. 

Een kijk in de toekomst

Dus wat brengt de toekomst voor de verzetbeweging? Is er een toekomstperspectief? Ontwikkelt deze beweging zich verder? Oké, hier een poging tot een antwoord. Dat de verzetsbeweging zich heeft ontwikkeld van een beweging tegen bepaalde personen en organisaties, naar een beweging dat staat voor bepaalde idealen, heeft de verzetsbeweging heel wat duurzamer gemaakt, dit biedt de beweging an sich al veel meer toekomstperspectief. Daarnaast is de verzetsbeweging intussen verbonden geraakt door zoveel meer dan louter tegen bijvoorbeeld de coronamaatregelen te zijn, of louter tegen vaccinatieplicht te zijn. Dat er intussen zoveel meer is dat de mensen verbind is opnieuw een factor dat de beweging duurzamer maakt, en ook opnieuw veel meer toekomstperspectief biedt. Een andere belangrijke factor dat mee bepaald hoe lang de verzetsbeweging blijft bestaan is, hoe lang het huidige paradigma blijft regeren. Dat men verbind vanwege het zich niet meer kunnen identificeren met dit paradigma, betekent dat zelf als er machtswissels gebeuren zonder dat het paradigma veranderd, er niet veel gaat veranderen aan het bestaan van de verzetsbeweging. Zolang hetzelfde paradigma blijft regeren zal de beweging bestaan. En in perioden waarin dit paradigma sterker of zwakker op de voorgrond treed, zal deze beweging alsook sterker of zwakker op de voorgrond treden. Zolang het huidige paradigma regeert kunnen we ons aldus blijven verwachten aan golven van acties, en een alsmaar groeiende beweging. 

Besluit

De mensen in de verzetsbeweging zijn niet zomaar eventjes wappies, maar evenwaardig mens als alle andere mensen. Men is meer dan het stereotype waarvoor men vaak wordt afgeschilderd. Achter iedere mens in de verzetsbeweging schuilt een verleden, een verhaal. Hun meningen komen niet zomaar vanuit het niets, en zijn vaak ook beter onderbouwt dan over het algemeen wordt aangenomen. Ook zijn het niet zo maar een stelletje egoïsten maar zijn ze ook zeer gemotiveerd door het zorgen voor hun medemens. In dit artikel heb ik een menselijk beeld geschetst over de actievoerders, het is een beeld gebaseerd op mijn eigen ervaringen. Laat ons als mensen ook zo meer naar de overkanten kijken, naar de andere werelden, met meer menselijkheid. Zo blijft de dialoog en het begrip bestaande en zinken we niet weg in het moeras van de stereotypen, de verkeerde opvattingen en denkbeelden, en een alsmaar extremer wordend gedachtegoed. Laten we dus open blijven naar elkaar en de communicatie blijven aangaan, ik hoop dat dit artikel ook daarom een meerwaarde bood.

------

Bedankt voor het lezen,

Sven