De Geef Economie - Deel I

Tijdens deze tweedelige reeks wil ik samen met u een alternatief economisch systeem verkennen: ‘de geef-economie’. We doen dit in twee delen om onze speurtocht wat makkelijker te maken.

Deel dit artikel

De Geef Economie - Deel I

Het ABC van de geef-economie

Als we de geef-economie van dichterbij bekijken, kunnen we zien dat de geef-economie bestaat tussen gevers en ontvangers, en dat tussen deze mensen 'geschenken' circuleren.

Ontvangen

Zoals je kan verwachten, draait de geef-economie vooral om geven. Maar daar wil ik een kleine maar niet onbelangrijke kanttekening bij maken: wat ik wil verduidelijken is dat ontvangen ook een essentieel onderdeel is van de geef-economie. Als we bijvoorbeeld op een norse manier ontvangen, is het helemaal niet prettig om te geven, wat het geven doet afnemen. Naarmate dit geven afneemt, wordt er minder ontvangen en wordt in minder behoeften voorzien, waardoor de geef-economie niet optimaal functioneert. De manier waarop we een geschenk ontvangen, is echt een essentieel onderdeel van de geef-economie. Gracieus ontvangen stimuleert genereus geven, en dit stimuleert de geef-economie om zich optimaal te ontplooien.

Geven

Minstens zo belangrijk als ontvangen is geven. De manier waarop we geven heeft een grote invloed op hoe iets wordt ontvangen. Genereus geven stimuleert gracieus ontvangen, waardoor behoeften binnen de geef-economie makkelijker worden vervuld. Door genereus te geven, dragen we dus bij aan het succes van de geef-economie en kan deze zich makkelijker tot zijn volle potentieel ontplooien. Hoe de geef-economie zich ontvouwt, is echt een gedeelde verantwoordelijkheid tussen gevers en ontvangers.

Wat kunnen we geven?

Wat we elkaar kunnen geven kan heel breed zijn. Van diensten zoals koken, tot producten zoals brandstof, tot voedsel zoals suiker, tot voorwerpen zoals een vaas, en apparaten zoals een laptop. Alles kan worden gegeven en dus deel uitmaken van de geef-economie.

De ruil-economie & geef-economie, wat is het verschil?

De geef-economie vertoont op het eerste zicht veel overeenkomsten met de ruil-economie, want in beide economieën lijkt een vorm van ruilhandel aanwezig te zijn. Er is echter een fundamenteel verschil tussen beide economieën. Het verschil is dat de ruil-economie eerder van zakelijk karakter is, terwijl de geef-economie een hoofdzakelijk vriendschappelijk karakter kent.

Het hoofdzakelijk zakelijk karakter van de ruil-economie kenmerkt zich bijvoorbeeld in het zorgvuldig categoriseren, en inventariseren van producten. Men kan suiker bijvoorbeeld evenwaardig categoriseren als zout, of net niet. De ruil-economie bestaat als het ware uit een waardemodel waarmee de markt wordt geïnformeerd over hoe op een voordelige manier te navigeren in de markt.

Samengevat is de ruil-economie in de kern nog steeds een zakelijk gebeuren, en daar is op zich niets mis mee. De geef-economie daarentegen vindt echter wel plaats in een ruimte van vriendschap. Dit omdat geven en ontvangen fundamenteel worden gedaan vanuit waarden als vrijgevigheid, generositeit en dankbaarheid: vriendschappelijke waarden.

Hoe zou de geef-economie praktisch kunnen werken?

Zoals we konden zien, handelt men in de ruileconomie dus volgens een bepaald waardemodel waarin hetgeen wat circuleert op de markt is onderverdeelt. Op basis van dit model bepaalt men wat wordt geruild en hoe men ruilt. In de geef-economie is zo'n model helemaal niet van toepassing aangezien er geen ruil is, maar er wordt gegeven, en men bepaalt wat men nu of later teruggeeft doormiddel van hoofdzakelijk dankbaarheid. Stel dat ik een kilo suiker krijg, dan geef ik nu of later iets terug dat overeenkomt met mijn dankbaarheid daarvoor. Ten slotte, door ook een gezonde dosis verstand te gebruiken bij het geven, en ook met elkaar in gesprek te gaan over wat onze behoeften zijn, kunnen we op basis van deze informatie en onze eigen dankbaarheid iets passend teruggeven.

Geen producten

Wat ik ook wil benadrukken is dat wat circuleert binnen de geef-economie nooit wordt aanzien als een product, maar eerder als een uniek geschenk. Met andere woorden: dat wat circuleert en aanwezig is in het bestaan, wordt niet gereduceerd tot een bepaald product dat voor verschillende doeleinden kan worden gebruikt, maar wordt eerder gezien als een onvoorstelbaar waardevol iets waarmee met alle mogelijke waardigheid en liefde dient omgegaan te worden.

De opkomst van gemeenschap

We zien dat in de geef-economie een dynamiek ontstaat waarbij ik jou iets geef en jij mij nu of wat later iets terug geeft, hierdoor ontstaan — en worden hechte relaties gestimuleerd. Bovendien stellen we ons in de geef-economie wat afhankelijker van elkaar op om ons in onze behoeften te voorzien, hierdoor ontstaat intieme gemeenschap tussen mensen. Deze opkomst van gemeenschap, dat zo typerend is voor een geef-economie, doorbreekt op zijn beurt het sociaal isolement dat zo aanwezig is dezer dagen. Ook komen waarden van zeer constructieve aard te prevaleren boven waarden van een eerder destructiever aard, dit omdat ons individueel succes nauw verbonden is met het succes van de geef-economie, en het succes van de geef-economie afhangt van onze constructieve bijdrage ertoe.

Meer voor jou is meer voor mij

In de geef-economie maken we met elkaar de afspraak dat we vroeg of laat iets aan elkaar teruggeven dat onze dankbaarheid weerspiegelt en ook de behoeften respecteert. Dit zorgt ervoor dat de balans tussen geven en ontvangen steeds in balans blijft, dat deze balans er is betekent bovendien dat als we ruim geven, we ook ruim ontvangen. Meer voor jou is dus meer voor mij. In de geef-economie voorzien we in feite in onze eigen behoeften door genereus te zijn. Geven aan een ander is daarom ook een geschenk aan onszelf, dit dus omdat vroeg of laat op een gelijkwaardige manier in onze behoeften zal worden voorzien door de ontvanger van ons geschenk.

Een vorm van positieve zelf-transformatie

Als we iemand iets geven uit dankbaarheid, doen we dat met waarden als openheid en vrijgevigheid. Door deel te nemen aan de geef-economie worden waarden als dit gekoesterd en worden ze uiteindelijk vroeg of laat ook deugden. Deelnemen aan de geef-economie is in dit opzicht ook een vorm van positieve zelf-transformatie. Doormiddel van de geef-economie transformeren we niet enkel de wereld, maar ook onszelf.

Volgend artikel

Hiermee is deel I afgesloten. In deel II, dat ik volgende week dindag zal publiceren, zullen we onderzoeken hoe we de geef-economie kunnen toepassen op ons individuele leven. Maar ook zal ik een poging doen te verklaren hoe we deze kunnen toepassen in kleine tot grootschalige gemeenschappen, tot op het niveau van onze samenleving, en wat de voorwaarden hiervoor zijn. 

Bedankt voor het lezen van dit eerste deel.

Ik wens u het allerbeste,
Sven