Covid Safe Ticket: So Long, Farewell, Auf Wiedersehen, Goodbye?

Het Covid Safe Ticket heeft zijn tijd gehad. En als iets niet meer nodig is, moet het afgeschaft worden. Het CST stoot op steeds meer weerstand. Maar heeft het ergens nog nut? Zelfs virologen pleiten voor afschaffing.

Deel dit artikel

Covid Safe Ticket: So Long, Farewell, Auf Wiedersehen, Goodbye?

Al maanden bepaalt onze medische status (gevaccineerd, genezen of negatief getest) of we binnen mogen in een restaurant, café of de cinema. Die ene QR-code in onze broekzak, vastgebeiteld in een app of op een papiertje, maakt tastbaar wat iedereen zo beu is aan de pandemie: de regels en de beperkingen. Daardoor polariseert de coronapas erg sterk. Komt daarbij dat het Covid Safe Ticket (CST), zoals we het vandaag gebruiken, een gevolg is van gebroken beloftes. ‘We willen niet evolueren naar een pasjesmaatschappij’, verklaarde premier Alexander De Croo (Open VLD) aan het begin van de zomer. Enkele weken later sprak ook Vlaams minister-president Jan Jambon (N-VA) die belofte uit. Maar in het najaar, terwijl de deltavariant de vierde golf opstuwde, moesten ze daarop terugkomen: het CST werd de toegangspas voor tal van plekken. Tot afgrijzen van velen.

Wat is de juridische kritiek?

Afgelopen maandag startten advocaten een procedure op bij het Grondwettelijk Hof om komaf te maken met het CST. De rechtszaak komt er op aansturen van de organisatie Ministry of Privacy van privacy-activist Matthias Dobbelaere-Welvaert, die een crowdfundingscampagne opstartte waarbij 46.000 euro werd ingezameld. ‘Een van onze argumenten is dat het CST een maatregel is uit een noodtoestand, en zoiets laat de Belgische grondwet niet toe’, zegt advocaat Jan De Groote (Cottyn advocaten), die het verzoekschrift samen met Nele Somers (Artes) heeft opgesteld. ‘De normale toestand van een maatschappij is dat alles is toegelaten, behalve wat is verboden. Een noodtoestand draait dat om: je mag alleen doen wat mag van de overheid. Het CST is een toegangsbewijs om deel te nemen aan het maatschappelijke leven, en is daarom een noodtoestandsmaatregel. Dat kan niet.’ Daarnaast schuiven de advocaten naar voren dat het CST grondrechten aantast, zoals het recht op maatschappelijke ontplooiing, vreedzame vergadering en vereniging. Dit is niet de eerste zaak over het CST bij het Grondwettelijk Hof. Vorige week wees dat hof een verzoek tot schorsing af omdat de klagers onvoldoende konden aantonen dat hun grondrechten werden geschonden. Begin januari oordeelde het Luikse hof van beroep ­bovendien dat de maatregel proportioneel was in het kader van het gezondheidsbeleid. ‘Natuurlijk is het recht op gezondheid ook belangrijk’, stelt De Groote. ‘Maar je moet kijken naar wat het CST écht is en of het nuttig is. Pas dan kun je oordelen of het proportioneel is (bij de invoering van het CST waarschuwdede Gegevensberschermingsautoriteit ook voor disproportionaliteit, red.). In de praktijk is het een vorm van vaccinatiedwang, omdat vaccinaties de makkelijkste manier zijn om een CST te hebben. Is er dan wel nog sprake van vrije keuze?’ Het kan zeker nog enkele maanden of zelfs jaren duren tot het Grondwettelijk Hof een uitspraak doet over het CST. ‘We riskeren zeker dat het te laat komt’, zegt De Groote. ‘Maar dan is het toch interessant om een precedent te creëren. Het is niet uitgesloten dat de pas blijft voortbestaan, los van de epidemiologische situatie.’

Wat is de wetenschappelijke kritiek?

Nederland heeft een grondige wetenschappelijke doorlichting gemaakt van wat daar het Coronatoegangsbewijs (CTB) heet. De onderzoekers bekeken verschillende scenario’s van de coronapas: een waarbij alleen gevaccineerden toegang krijgen tot bepaalde plekken (1G), een tweede waarbij gevaccineerden en genezen mensen toegang krijgen (2G) en een derde met toegang voor wie gevaccineerd, genezen of negatief getest is (3G).

In de corona­barometer, die vandaag in werking treedt in ‘code rood’, maakt het CST nog deel uit van twee ­van de drie fases

De conclusie van de Nederlanders is dat een coronapas met een 2G- of 3G-beleid in tijden van omikron amper besmettingen tegenhoudt, omdat de besmettingsgraad van deze variant zo hoog ligt. ‘Het toepassen van 2G en 3G heeft een beperkt effect op het reduceren van de verspreiding van het virus in de samenleving. Het reproductiegetal (hoeveel mensen een besmet persoon besmet, red.) zou in alle gevallen ruim boven de 1 blijven’, schrijven ze. De boostervaccins beschermen ook niet optimaal tegen besmetting tegen deze variant, wat de effectiviteit van een coronapas verder ondergraaft. ‘Stel dat we nu een supergoed omikronvaccin krijgen, dan verandert de situatie mogelijk’, zei Niek Mouter van de TU Delft aan de NOS. De Nederlandse bedenkingen liggen in lijn met wat het Belgisch Raadgevend Comité voor Bio-Ethiek vorige maand opmerkte in een advies over vaccinatieplicht. Het Comité riep op om de voorwaarden voor de huidige toepassing van het CST te herbekijken in het licht van de nieuwe beschikbare gegevens. ‘Zodat het CST niet valselijk de indruk wekt dat de gezondheidsrisico’s (bij sociale activiteiten, red.) beperkt zijn, terwijl dat in feite niet meer het geval is.’

Zal het CST verdwijnen?

Verschillende politici hebben al gezegd zo snel mogelijk van het ­Covid Safe Ticket af te willen. Ook de Gems, de adviesraad voor het coronabeleid, is het CST liever kwijt dan rijk. Maar voor wanneer zal dat zijn? In de coronabarometer, die vandaag in werking treedt in ‘code rood’, maakt het CST nog deel uit van twee van de drie fases. Pas wanneer op intensieve zorg minder dan driehonderd mensen met covid-19 verblijven en het aantal ziekenhuisopnames onder de 65 per dag zakt, zal het CST niet meer nodig zijn. Het is hoogst onzeker of de coronapas dan ook wegblijft, en wat er eventueel in de plaats komt. Minister van Volksgezondheid Frank Vandenbroucke (Vooruit) en coronacommissaris ­Pedro Facon hebben al gepleit voor de invoering van een vaccinatiepas.

U mag gerust zuchten.

Bron: De Standaard